
سنجش ذرات خروجی از دودکش یعنی اندازه گیری غلظت غبار (mg/m³) در گاز خروجی دودکش منابع ثابت صنعتی با روش نمونهبرداری ایزوکینتیک. در این روش، گاز با سرعتی برابر سرعت جریان داخل دودکش از چند نقطهی مقطع مکیده میشود، غبار روی فیلتر جمع میشود و غلظت آن از اختلاف وزن فیلتر قبل و بعد از نمونهبرداری محاسبه میگردد. این خدمت را شرکت محیط و صنعت ایمن پایش در بخش آزمایشگاه معتمد محیط زیست تهران انجام میدهد. اگر مسئول HSE یا مسئول فنی یک واحد صنعتی هستید، کیفیت نتیجه به محل نمونهبرداری، آمادهسازی دودکش و شفافیت گزارش بستگی دارد.
پس از هماهنگی، آزمایشگاه برای نمونهبرداری به واحد شما اعزام میشود.
نمونه اجرای پروژه های سنجش ذرات خروجی از دودکش انجام شده توسط توسط گروه متخصص ایمن و پایش:


یکی از تجهیزات مورد استفاده در آزمایشگاه محیط زیست که در بخش آزمایشگاه هوا و صدا مورد استفاده قرار میگیرد، دستگاه سنجش میزان غبار خروجی از دودکشهای (منابع ثابت) صنایع میباشد که مدلهای گوناگونی از آن در بازار موجود میباشد. با استفاده از این دستگاه میتوان به پارامترهایی نظیر میزان غلظت غبار در شرایطتر و خشک، سرعت جریان درون دودکش، فشار محیطی، استاتیک و داینامیکی، میزان دما و رطوبت داخل دودکش دست یافت.


دستگاه westech یکی از دستگاههای پرتابل غبارسنج است که ساخت کمپانی westech کشور انگلستان میباشد که قابلیت نمونهبرداری غبار در شرایط ایزوکینتیک است و مجهز به پراب استنلس استیل نمونهبرداری همراه با ست پیتوت S و ترموکوپل و سیستم مکنده کنترول شامل: پمپ، گازمتر خشک، فلومتر و فلوکنترولر، فیلتر هولدر استنلس استیل ۴۷ میلیمتر با نازل مخصوص، رطوبتسنج و میکرومانومتر دیجیتالی مطابق با استانداردهای: ISO9096, EN13284, EPA میباشد.
برای نمونهبرداری غبار دودکش لازم است که دستگاه و متعلقات آن در محل نمونه برداری حاضر شود و باید به این نکته توجه کرد که در برخی از دودکشها به علت مرتفع بودن رعایت نکات ایمنی الزامیست و نمونهبرداری زمانی امکانپذیر است که نمونهبردار به سادگی به دریچهها و سکوهای ایمن کار در یک محل مناسب دسترسی داشته باشد و محل اندازه گیری میبایست جریان یکنواخت داشته باشد.
بیشتر بخوانید : نحوه اندازه گیری گاز HCL و سنجش میزان گاز hcl


این دستگاه بدین صورت است که حجمی از غبار درون دودکش، در نقاط نمونهبرداری (تعداد نقاط اندازه گیری با توجه به ارتفاع و قطر دودکش معین می شود) به صورت ایزوکینتیک و در یک دوره زمانی معین با توجه به سرعت جریان و نازل مربوطه مکش می شود (برای انتخاب نازل و زمان مکش میبایست سرعت جریان دودکش اندازه گیری شود) و غبار موجود به وسیله فیلتر های گوناگون که از قبل به وسیله آون و دسیکاتور و ترازو با دقت چهار صفر خشک و وزن شده است (دو ساعت در دمای 150 یا 200 درجه سانتیگراد ) جمع آوری شده و سپس مجددا خشک و وزن شده و با استفاده از اختلاف وزن فیلتر قبل و بعد از نمونهبرداری غلظت ذرات خروجی به محیط محاسبه می گردد که میزان دما، رطوبت و فشار مطلق، حجم کل هوای برداشته شده و جرم غبار در اسن محاسبات لحاظ می گردد.
| ردیف | پارامتر به لاتین | پارامتر به فارسی | واحد اندازه گیری |
|---|---|---|---|
| 1 | Dry Dust | غلظت ذرات در حالت خشک | mg/m3 |
| 2 | Wet Dust | غلظت ذرات در حالت تر | mg/m3 |
| 3 | Vg | سرعت گاز | m/s |
| 4 | Humidity | رطوبت گاز | % |
| 5 | Pst | فشار استاتیک | mbar |
| 6 | Pdyn | فشار داینامیک | mbar |
| 7 | Pam | فشار محیط | mbar |
ﻧﻤﻮﻧﻪﺑﺮداری از ذرات خروجی از دودکش زﻣﺎﻧﯽ اﻣﮑﺎن ﭘﺬﯾﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪﺑﺮدار ﺑﻪ ﺳﺎدﮔﯽ ﺑﻪ درﯾﭽﻪ ﻫﺎ و ﺳﮑﻮﻫﺎی اﯾﻤﻦ ﮐﺎر در ﯾﮏ ﻣﺤﻞ ﻣﻨﺎﺳﺐ دﺳﺘﺮﺳﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ .
ﻃﺒﻖ اﯾﺰو : 9096
ﻣﻌﻤﻮﻻ در ﺣﺪ ﻓﺎﺻﻞ ﺑﯿﻦ 5 ﺑﺮاﺑﺮ ﻗﻄﺮ دودﮐﺶ از ﻣﺤﻞ ورود ﺟﺮﯾﺎن ﻏﺒﺎر ﺑﻪ داﺧﻞ دودﮐﺶ (Inlet) و 2 ﺑﺮاﺑﺮ ﻗﻄﺮدودﮐﺶ از ﻧﻮك دودﮐﺶ (Outlet) ﻣﯽ ﺗﻮان ﻧﻘﻄﻪ ای ﺟﻬﺖ ﻧﻤﻮﻧﻪﺑﺮداری ذرات اﻧﺘﺨﺎب ﻧﻤﻮد.


نکات زیر را در نظر داشته باشید؟
1- در دودکش مستطیلی از قطر معادل استفاده میشود: De = 2LW / (L+W)، که L و W طول و عرض مقطع کانالاند، نه طول دودکش.
2- در دودکشهای دارای اسکرابر، نقطهی نمونهبرداری حدود 1.5 برابر قطر بالاتر از انتهای اسکرابر انتخاب میشود.
3- در دودکش افقی هم محل مثل دودکش عمودی انتخاب میشود.


مشخصات استاندارد پورت، فلنج و سکوی نمونهبرداری دودکش
۱. تعداد و موقعیت پورتهای نمونهبرداری
قطر دودکش کمتر از ۳۰ سانتیمتر: ۱ محل (پورت) نمونهبرداری.
قطر دودکش بین ۳۰ تا ۲۴۴ سانتیمتر: ۲ محل نمونهبرداری عمود بر هم (با زاویه ۹۰ درجه نسبت به یکدیگر).
قطر دودکش بیشتر از ۲۴۴ سانتیمتر: ۴ محل نمونهبرداری پیرامونی (هر کدام با زاویه ۹۰ درجه نسبت به مرکز دودکش).
در صورت کوتاه بودن طول پروب دستگاه: برای پوشش کامل مقطع عرضی، پیشنهاد میشود برای قطرهای ۳۰ تا ۱۷۰ سانتیمتر از ۲ محل و برای قطرهای بیشتر از ۱۷۰ سانتیمتر از ۴ محل نمونهبرداری استفاده شود.


۲. مشخصات فلنج نمونهبرداری
شامل یک فلنج یکپارچه به ابعاد ۲۰ × ۳۰ سانتیمتر است که روی دیواره خارجی دودکش نصب شده و دارای ۳ دریچه با درپوش مناسب بهشرح زیر میباشد:
دریچه اول: قطر ۱۰٫۱ سانتیمتر (معادل ۴ اینچ) با طول نیپل/فاصله تا دیواره ۷٫۶ سانتیمتر (معادل ۳ اینچ)
دریچه دوم: قطر ۵٫۲ سانتیمتر (معادل ۲ اینچ) با طول نیپل/فاصله تا دیواره ۳٫۵۷ سانتیمتر
دریچه سوم: قطر ۲٫۵ سانتیمتر (معادل ۱ اینچ) با طول نیپل/فاصله تا دیواره ۱٫۵ سانتیمتر


۳. سکوی نمونهبرداری و الزامات ایمنی
در مقابل هر محل نمونهبرداری باید سکویی ایمن (بهصورت داربست استاندارد یا سازه ثابت فلزی) جهت تردد کارشناسان و استقرار ادوات احداث شود:
ارتفاع پورت از کف سکو:۱٫۲ متر
طول سکو:۱٫۱ متر
عرض سکو:برای دودکشهای استوانهای با قطر بیش از ۱٫۱ متر (یا مقاطع مستطیلی بزرگ)، عرض سکو متناسب با قطر دودکش (d) تعیین میشود.
آﻣﺎده ﺳﺎزی ﺷﺮاﯾﻂ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداری در ﺑﺪو ورود ﺑﻪ واﺣﺪﻫﺎی ﻣﻮرد ﭘﺎﯾﺶ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻓﻌﺎل ﺑﻮدن واﺣﺪ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ، ﺑﺮرﺳﯽ ﺳﻮاﺑﻖ آﻧﺎﻟﯿﺰ ﻣﺎﻧﻨﺪ دﻣﺎ، رﻃﻮﺑﺖ و ﻓﺎﮐﺘﻮرﻫﺎی ﮔﺎزی دﯾﮕﺮ درﺻﻮرت اﻣﮑﺎن، ﻗﻄﺮ ﯾﺎ ﺳﻄﺢ ﻣﻘﻄﻊ دودﮐﺶ، ﭘﺮﯾﺰ ﺑﺮق، روﺷﻨﺎﯾﯽ، اﺑﺰار ﺑﺎزﮔﺸﺎﯾﯽ درﯾﭽﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداری، ﺑﺎﻻﺑﺮ و رﻋﺎﯾﺖ ﻣﺴﺎﺋﻞ اﯾﻤﻨﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻟﺒﺎس، ﮐﻔﺶ اﯾﻤﻨﯽ، ﻋﯿﻨﮏ و…

اﻃﻤﯿﻨﺎن از ﻋﺪم وﺟﻮد ﻧﺸﺘﯽ اﺣﺘﻤﺎﻟﯽ در ﻣﺴﯿﺮ ﺗﺠﻬﯿﺰات ﻧﻤﻮﻧﻪﺑﺮداری، ﮐﺎﻟﯿﺒﺮه ﻧﻤﻮدن دﺳﺘﮕﺎه و اﻧﺪازه ﮔﯿﺮی رﻃﻮﺑﺖ، ﻓﺸﺎر، دﻣﺎی ﮔﺎز دودﮐﺶ، ﺳﺮﻋﺖ. (دﻗﺖ ﺷﻮد ﺳﻨﺴﻮرﻫﺎی دﺳﺘﮕﺎه ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ دﻣﺎ و رﻃﻮﺑﺖ ﮔﺎز دودﮐﺶ ﺗﺤﻤﻞ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز را داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ). ﺳﭙﺲ ﻧﺎزل ﺑﺮاﺳﺎس ﺳﺮﻋﺖ و ﺣﺠﻢ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﻗﺎﺑﻞ ﻧﻤﻮﻧﻪﺑﺮداری اﻧﺘﺨﺎب ﮔﺮدد. ﭘﺲ از ﻧﺼﺐ ﻧﺎزل، اﺳﺘﻘﺮار ﺻﺤﯿﺢ دﺳﺘﮕﺎه و ﭘﺮاب در دودﮐﺶ ﻧﻤﻮﻧﻪﺑﺮداری ﺻﻮرت ﭘﺬﯾﺮد. ﭘﺮاب ﻧﻤﻮﻧﻪﺑﺮداری ﺗﺎ ﺟﺎﯾﯽ ﭼﺮﺧﺎﻧﯿﺪه ﺷﻮد، ﮐﻪ ورودی ﻧﺎزل و ﺟﺮﯾﺎن ﺑﺎﻻدﺳﺖ ﮐﻤﺘﺮ از ۱۰ درﺟﻪ ﺑﺎﺷﺪ و ﻧﻮک ﻧﺎزل در ﺷﺮاﯾﻄﯽ ﻗﺮار ﮔﯿﺮد ﮐﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﺳﺮﻋﺖ ﺟﺮﯾﺎن ﮔﺎز دودﮐﺶ را ﻧﺸﺎن دﻫﺪ (در ﺗﻤﺎم ﻣﺪت، ﻧﻤﻮﻧﻪﺑﺮداری در ﺷﺮاﯾﻂ اﯾﺰوﮐﻨﺘﯿﮏ ﺻﻮرت ﮔﯿﺮد). ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر دﺳﺘﯿﺎﺑﯽ ﺑﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪﺑﺮداری اﯾﺰوﮐﯿﻨﺘﯿﮏ ﻧﺮخ ﺟﺮﯾﺎن ﺑﯿﻦ ٪ – ۵ ﺗﺎ ٪ + ۱۵ ﺗﻨﻈﯿﻢ ﺷﻮد. در ﻏﯿﺮ اﯾﻨﺼﻮرت از ﺻﺤﺖ ﻧﺼﺐ اﺗﺼﺎﻻت و ﻋﻤﻠﮑﺮد ﻗﺴﻤﺖ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ دﺳﺘﮕﺎه و ﻧﺎزل اﻧﺘﺨﺎﺑﯽ اﻃﻤﯿﻨﺎن ﺣﺎﺻﻞ ﺷﻮد. ﻓﻀﺎی ﺑﯿﻦ ﭘﺮاب و ﻓﻠﻨﭻ ﯾﺎ درﯾﭽﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪﺑﺮداری ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺑﻪ ﺣﺪاﻗﻞ رﺳﺎﻧﺪن ورود ﻫﻮا ﯾﺎ ﻣﻮاﺟﻬﻪ ﮐﺎرﺑﺮان ﺑﺎ ﮔﺎز ﺳﻤﯽ، درزﺑﻨﺪی و ﻣﺴﺪود ﮔﺮدد. زﻣﺎن ﻧﻤﻮﻧﻪﺑﺮداری در ﺗﻤﺎم ﻧﻘﺎط اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪه، ﺑﺎﯾﺪ ﯾﮑﺴﺎن ﺑﺎﺷﺪ. در ﻃﻮل ﻧﻤﻮﻧﻪﺑﺮداری ﺷﺪت ﺟﺮﯾﺎن ﻣﯽ ﺑﺎﯾﺴﺖ ﻣﺪام ﮐﻨﺘﺮل، ﺑﺮرﺳﯽ و ﺗﻨﻈﯿﻢ ﺷﻮد ﺗﺎ ﺷﺮاﯾﻂ ﻧﻤﻮﻧﻪﺑﺮداری اﯾﺰوﮐﯿﻨﺘﯿﮏ در ﺣﺪود ٪ – ۵ ﺗﺎ ٪ + ۱۵ ﺑﺎﻗﯽ ﺑﻤﺎﻧﺪ. ﻫﻨﮕﺎم اﻧﺘﻘﺎل ﭘﺮاب ﻧﻤﻮﻧﻪﺑﺮداری ﺑﻪ ﻧﻘﻄﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪﺑﺮداری ﺑﻌﺪی، ﻧﻤﻮﻧﻪﺑﺮداری ﻣﺘﻮﻗﻒ ﻧﺸﻮد و ﺑﺮای ﻣﻬﯿﺎ ﮐﺮدن ﺷﺮاﯾﻂ اﯾﺰوﮐﯿﻨﺘﯿﮏ ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﺷﺪت ﺟﺮﯾﺎن ﺗﻨﻈﯿﻢ ﮔﺮدد. ﺑﻌﺪ از اﺗﻤﺎم ﻧﻤﻮﻧﻪﺑﺮداری از ﺗﻤﺎم ﻧﻘﺎط اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪه از ﺧﻂ ﻧﻤﻮﻧﻪﺑﺮداری، ﺑﺎ ذﺧﯿﺮه ﮐﺮدن اﻃﻼﻋﺎت، ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ دﺳﺘﮕﺎه ﻣﺘﻮﻗﻒ ﮔﺮدد.
ﭘﺮاب ﻧﻤﻮﻧﻪﺑﺮداری را داﺧﻞ دودﮐﺶ ﯾﺎ ﮐﺎﻧﺎل ﺑﺮﮔﺮداﻧﯿﺪه و ﺳﭙﺲ از آن ﺧﺎرج ﮔﺮدد. ﻓﯿﻠﺘﺮ و ﻧﮕﻪدارﻧﺪه ﻓﯿﻠﺘﺮ از ﻧﻈﺮ ﻋﻼﺋﻢ ﺷﮑﺴﺘﮕﯽ ﯾﺎ ﺧﻮردﮔﯽ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻓﺸﺎر ﯾﺎ ﻏﻠﻈﺖ رﻃﻮﺑﺖ ﺑﺮرﺳﯽ ﮔﺮدد (در ﺻﻮرت ﻋﺪم رﻋﺎﯾﺖ ﻫﺮ ﯾﮏ از ﻣﻮارد ﻓﻮق اﻟﺬﮐﺮ ﻧﻤﻮﻧﻪﺑﺮداری ﻣﻌﺘﺒﺮ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد). ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ در ﺻﻮرت اﻣﮑﺎن، ﺗﻮزﯾﻊ ﻏﯿﺮ ﯾﮑﻨﻮاﺧﺖ ﻏﺒﺎر روی ﻓﯿﻠﺘﺮ ﺑﺮرﺳﯽ ﺷﻮد. ﺑﺨﺶﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﺗﻮزﯾﻦ ﺷﻮﻧﺪ، ﺟﻬﺖ اﻧﺘﻘﺎل ﺑﻪ آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎه ﺗﻮزﯾﻦ در ﯾﮏ ﻣﺤﻔﻈﻪ ﺑﺴﺘﻪﺑﻨﺪی ﺷﺪه ﻓﺎﻗﺪ ﻧﯿﺮوی اﻟﮑﺘﺮواﺳﺘﺎﺗﯿﮏ ﻗﺮار داده ﺷﻮد.
ﺟﺮﯾﺎن ﮔﺎز ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺎﯾﺪ از ﻃﺮﯾﻖ ﻧﺎزل ﺗﺠﻬﯿﺰات ﻧﻤﻮﻧﻪﺑﺮداری ﺟﻤﻊ آوری ﮔﺮدد. ﺗﺠﻬﯿﺰات ﻧﻤﻮﻧﻪﺑﺮداری ﺟﻬﺖ اﻧﺠﺎم ﺻﺤﯿﺢ ﻧﻤﻮﻧﻪﺑﺮداری اﯾﺰوﮐﯿﻨﺘﯿﮏ ﺑﺎﯾﺪ ﺷﺎﻣﻞ ﯾﮏ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ از ﻧﺎزلﻫﺎی ﺑﺎ اﺑﻌﺎد ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺎﺷﺪ.
ﺟﺪول ﺣﺪاﻗﻞ ﺗﻌﺪاد ﻧﻘﺎط ﻧﻤﻮﻧﻪﺑﺮداری ﺑﺮای ﮐﺎﻧﺎلﻫﺎی داﯾﺮه ای

ﺟﺪول ﺣﺪاﻗﻞ ﺗﻌﺪاد ﻧﻘﺎط ﻧﻤﻮﻧﻪﺑﺮداری ﺑﺮای ﮐﺎﻧﺎلﻫﺎی ﻣﺴﺘﻄﯿﻠﯽ

اﻧﺘﺨﺎب ﻗﻄﺮ ﻧﺎزل: از آﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﻧﺮخ ﺟﺮﯾﺎن ﺣﺠﻤﯽ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﺎ اﻓﺰاﯾﺶ اﻧﺪازه ﻧﺎزل اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎﺑﺪ اﻧﺘﺨﺎب ﻧﺎزل ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮای ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮداری ﺑﺴﯿﺎر اﻫﻤﯿﺖ دارد. ﻗﻄﺮ ﻧﺎزل ﻣﻨﺎﺳﺐ، ﺑﺮ اﺳﺎس ﺳﺮﻋﺖ ﺟﺮﯾﺎن ﮔﺎز و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﺮداﺷﺖ ﻣﻘﺪار ﺣﺠﻢ ﮔﺎز ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ، اﻧﺘﺨﺎب ﻣﯽ ﮔﺮدد.
