آزمایشگاه معتمد پسماند بخشی از آزمایشگاه معتمد محیط زیست است که وظیفه نظارت، ارزیابی و تحلیل علمی انواع پسماندها را بر عهده دارد. این آزمایشگاه با استفاده از روشهای استاندارد و تجهیزات پیشرفته، میزان آلودگیهای زیستمحیطی ناشی از پسماندهای صنعتی، شهری، بیمارستانی و کشاورزی و یا واردات و صادرات کالاهای دارای پسماند یا آلایندههای زیستمحیطی را بررسی کرده و به سازمانهای نظارتی و صنایع در جهت مدیریت صحیح پسماند کمک میکند.
شرکت ایمن پایش محیط و صنعت در زمینه آزمایشگاه معتمد محیط زیست (Accredited Environmental Laboratory) بر اساس نامه ارسالی از سوی سازمان حفاظت محیط زیست یا ادارات کل محیط زیست استانها، اقدام به آنالیز پسماند و تجزیهوتحلیل آلایندهها مینماید. این آزمایشگاه موظف است مواد تحت نظارت کنوانسیون بازل مانند فلزات سنگین (Heavy Metals) و سموم خطرناک (Hazardous Toxins) را شناسایی و نتایج آزمایش را به سازمان محیط زیست ارائه دهند.
کلمه پسماند در ، به تمام موادی که بجز فراوردههای اصلی در یک فرایند تولید میشوند، اتلاق میگردد. بنابراین، موادمختلف اعم از گاز، مایع و جامد در این تعریف میگنجند. مدیریت مطلوب انبوه انواع زباله های شهری و صنعتی که روز به روز به مقدار آن افزوده میگردد، به خصوص از منظر زیست محیطی و بهداشتی در تمامی کشورها از جایگاه ویژهای برخوردار است. افزایش روز افزون جمعیت نیز عاملی است که اهمیت این مساله را دو چندان نموده است.
در این میان، روشهای بازیافت و راههای کاهش پسماند تولید شده، دو مولفه اصلی هستند که میتوانند در رفع معضلات ناشی از انباشت پسماند راه گشا باشند. اقدامات مربوط به مدیریت پسماندها در گذشته، تنها بر تصفیه پسماند تولید شده متمرکز بوده است و تلاشها تنها صرف طراحی سیستمهای تصفیه پسماند و نصب دستگاههای کنترل آلودگی میشد، تا از آلودگی محیط زیست ممانعت کند. اما به تازگی، فلسفه نوینی بر پایه پیشگیری از تولید پسماند و کاهش آن شکل گرفته است. در این استراتژی، علاوه بر بازیافت پسماند و بازگرداندن آنها طی چرخه بازیافت، مکانیسمهایی مورد بررسی قرار میگیرند که پسماند کمتری تولید گردد و حتی المقدور، محصولات فرعی که طی یک پروسه تولید میشوند، یا خود قابل استفاده در یک فرایند دیگر باشند، و یا راندمان بیشتری در مسیر بازیافت داشته باشند.
پسماندهای شهری شامل زبالههایی هستند که در مناطق مسکونی، تجاری و اداری تولید میشوند. این دسته از پسماندها اغلب شامل:
✔ زبالههای خانگی (پسماندهای غذایی، پلاستیک، شیشه، کاغذ، فلزات و...)
✔ زبالههای تجاری (پسماندهای ناشی از فعالیتهای فروشگاهی، اداری و خدماتی)
✔ پسماندهای فضای سبز (برگ، چمن، شاخههای هرسشده درختان)
🔹 روشهای مدیریت:
✅ تفکیک از مبدأ و بازیافت (کاغذ، شیشه، پلاستیک و فلزات)
✅ کمپوستسازی برای پسماندهای آلی و مواد ارگانیک
✅ دفن بهداشتی برای زبالههای غیرقابل بازیافت
این نوع پسماند در کارخانهها، صنایع تولیدی و کارگاهها تولید میشود و شامل:
✔ ضایعات فلزی، پلاستیکی، شیمیایی و نفتی
✔ پسماندهای ناشی از فرآیندهای تولیدی و بستهبندی
✔ فاضلابهای صنعتی و مواد زائد حاصل از واکنشهای شیمیایی
🔹 روشهای مدیریت:
✅ بازیافت فلزات و پلاستیکها برای استفاده مجدد در صنایع
✅ تصفیه فاضلاب صنعتی جهت جلوگیری از آلودگی منابع آبی
✅ مدیریت اصولی مواد شیمیایی و کاهش آلایندههای صنعتی
این پسماندها شامل مواد آلوده، زایدات دارویی، سرنگها، وسایل پزشکی یکبار مصرف و بافتهای بیولوژیکی هستند که در بیمارستانها، درمانگاهها، آزمایشگاهها و مراکز بهداشتی تولید میشوند.
🔹 روشهای مدیریت:
✅ بیخطرسازی و ضدعفونی زبالههای عفونی
✅ سوزاندن یا دفن بهداشتی زبالههای پزشکی
✅ تفکیک پسماندهای عادی از زبالههای خطرناک
پسماندهای ناشی از فعالیتهای کشاورزی شامل:
✔ بقایای گیاهی و ضایعات محصولات کشاورزی
✔ مواد شیمیایی مانند کودها و سموم دفع آفات
✔ پسماند دامداریها مانند فضولات دامی و بقایای خوراک دام
🔹 روشهای مدیریت:
✅ تولید کمپوست و کود ارگانیک از بقایای گیاهی و فضولات دامی
✅ مدیریت صحیح مصرف سموم و کودهای شیمیایی
✅ بازیافت ضایعات کشاورزی برای تولید انرژی زیستی
این دسته شامل زبالههای ناشی از دستگاههای الکترونیکی و دیجیتالی مانند کامپیوتر، موبایل، تلویزیون، باتری و قطعات الکترونیکی است که حاوی فلزات سنگین مانند سرب، جیوه و کادمیوم هستند و در صورت عدم مدیریت صحیح، باعث آلودگیهای زیستمحیطی میشوند.
🔹 روشهای مدیریت:
✅ بازیافت قطعات الکترونیکی و استخراج فلزات ارزشمند
✅ مدیریت اصولی پسماندهای باتری و کاهش آلودگیهای شیمیایی
✅ جمعآوری و پردازش مجدد دستگاههای الکترونیکی قدیمی
این گروه شامل موادی است که به دلیل ترکیبات شیمیایی سمی، قابلیت اشتعال یا خاصیت خورندگی، میتوانند برای سلامت انسان و محیط زیست خطرناک باشند.
✔ پسماندهای رادیواکتیو و هستهای
✔ مواد شیمیایی و حلالهای صنعتی
✔ پسماندهای نفتی و پتروشیمی
🔹 روشهای مدیریت:
✅ دفن بهداشتی و ایمن در مکانهای ویژه
✅ خنثیسازی مواد شیمیایی خطرناک پیش از دفع
✅ بازیافت ایمن برخی مواد برای کاهش آلودگیهای زیستمحیطی